De toekomst van VIC in de publieke sector
Positioneerstuk: VIC verschuift van afvinken naar risicogestuurd werken. Wat betekent dat voor je organisatie?
De verschuiving die gaande is
Verbijzonderde Interne Controle is decennialang benaderd als een jaarlijkse verplichting. Een exercitie van lijstjes afwerken, steekproeven trekken en een rapport opleveren dat de accountant tevreden stelt. Dat model staat onder druk. Niet omdat VIC overbodig wordt, maar omdat de verwachtingen ervan fundamenteel veranderen.
De rechtmatigheidsverantwoording ligt sinds 2023 bij het college. Dat is geen procedurele wijziging. Het is een verschuiving van eigenaarschap. Niet de accountant maar het bestuur moet aantonen dat de organisatie in control is. VIC levert daarvoor een essentieel deel van de onderbouwing.
De accountant kijkt anders naar VIC-dossiers dan vijf jaar geleden. Niet alleen naar volledigheid, maar naar navolgbaarheid: kun je uitleggen waarom je bepaalde risico’s wel hebt gecontroleerd en andere niet? Zijn je keuzes herleidbaar? Is er een rode draad van risicoanalyse tot verantwoording?
Van volledigheid naar relevantie
De traditionele VIC-aanpak is gebouwd op de gedachte dat meer controle beter is. Maar volledige dekking is een illusie. Geen enkele organisatie kan alles controleren. De vraag is niet óf je keuzes maakt, maar of je ze expliciet maakt en kunt verdedigen.
Risicogestuurd werken betekent dat je bewust prioriteert. Dat je durft te zeggen: ‘dit controleren we niet, en dit is waarom.’ Dat vraagt een andere houding van VIC-professionals en een andere infrastructuur dan een map met Excel-bestanden.
De vraag is niet óf je keuzes maakt, maar of je ze expliciet maakt en kunt verdedigen.
Wat dit vraagt van organisaties
De verschuiving naar risicogestuurd werken raakt niet alleen het VIC-team. Het raakt de concerncontroller die moet instaan voor rechtmatigheid. Het raakt de risicomanager wiens analyse daadwerkelijk moet landen in het werkprogramma. Het raakt het bestuur dat transparant wil verantwoorden.
Organisaties die deze verschuiving serieus nemen, investeren niet in nog een tool, maar in een manier van werken waarin samenhang zichtbaar is. Waarin keuzes navolgbaar zijn. Waarin de stap van risico naar controle naar bevinding naar maatregel geen reconstructie achteraf is, maar een logisch verloop.
De kern
VIC wordt niet minder belangrijk. Het wordt belangrijker. Maar alleen als het verschuift van een papieren exercitie naar een levend proces dat meebeweegt met de risico’s van de organisatie. De toekomst van VIC ligt niet in meer controle, maar in betere keuzes.
De toekomst van VIC ligt niet in meer controle, maar in betere keuzes.
Gerelateerd
Waarom de klassieke VIC-checklist zijn langste tijd heeft gehad
De verschuiving van “alles afvinken” naar “bewust kiezen”. En waarom dat moeilijker is dan het klinkt.
Lees artikelRechtmatigheid onder druk – de verantwoordingsgrens gaat naar 2%
Vanaf verslagjaar 2025 gelden de nieuwe BBV/BADO-regels. De maximale verantwoordingsgrens daalt van 3% naar 2%. Wat betekent dat concreet voor jouw VIC-aanpak?
Lees artikelVan VIC-rapportage naar paragraaf bedrijfsvoering: één verhaal
Dit is het centrale visiestuk van MonoConnect. Het raakt exact de kern van connected werken: één datalaag, twee lezers, geen reconstructie.
Lees artikel