Waarom de klassieke VIC-checklist zijn langste tijd heeft gehad
De verschuiving van “alles afvinken” naar “bewust kiezen”. En waarom dat moeilijker is dan het klinkt.
Het comfort van de checklist
Checklists geven zekerheid. Je werkt een lijst af, je vinkt items aan, en aan het eind heb je “alles gedaan”. Dat voelt veilig. Maar de vraag die steeds vaker klinkt – bij accountants, bij bestuurders, bij de commissie BBV – is niet: heb je alles gecontroleerd? De vraag is: heb je de juiste dingen gecontroleerd?
De vraag is niet: heb je alles gecontroleerd? De vraag is: heb je de juiste dingen gecontroleerd?
Waarom afvinken niet meer volstaat
De klassieke checklist-aanpak heeft twee fundamentele zwakheden. Ten eerste: hij suggereert volledigheid die er niet is. Geen checklist dekt alle risico’s. Ten tweede: hij ontslaat de VIC-professional van het maken van inhoudelijk oordeel. De checklist bepaalt wat je doet, niet jouw analyse van wat er toe doet.
In een wereld waar de verantwoordingsgrens daalt en de accountant steeds nadrukkelijker vraagt naar de onderbouwing van keuzes, is “de checklist zei het” geen verdedigbaar antwoord meer.
Wat het alternatief vraagt
Risicogestuurd werken vervangt de checklist niet door niets. Het vervangt haar door professioneel oordeel. Dat betekent: risico’s wegen, scope bepalen, keuzes expliciet maken en vastleggen. Inclusief wat je bewust niet controleert.
Dat is moeilijker dan afvinken. Het vraagt vakinhoudelijke diepgang, het vraagt dat je keuzes durft te verdedigen, en het vraagt een infrastructuur die die keuzes navolgbaar maakt. Want een mondeling oordeel dat nergens is vastgelegd, is bij de accountant net zo kwetsbaar als een ontbrekend vinkje.
De kern
De checklist is niet fout, hij is onvoldoende. VIC-professionals die de stap willen maken naar risicogestuurd werken, hebben meer nodig dan een andere lijst. Ze hebben een werkwijze nodig waarin oordeel, keuze en onderbouwing samenkomen in één navolgbaar verhaal.
Ze hebben een werkwijze nodig waarin oordeel, keuze en onderbouwing samenkomen in één navolgbaar verhaal.
Gerelateerd
De toekomst van VIC in de publieke sector
Positioneerstuk: VIC verschuift van afvinken naar risicogestuurd werken. Wat betekent dat voor je organisatie?
Lees artikelWaarom niemand je nieuwe VIC-systeem gebruikt
Veranderingsbereidheid is het grootste obstakel bij VIC-professionalisering. Niet de technologie.
Lees artikelRechtmatigheid onder druk – de verantwoordingsgrens gaat naar 2%
Vanaf verslagjaar 2025 gelden de nieuwe BBV/BADO-regels. De maximale verantwoordingsgrens daalt van 3% naar 2%. Wat betekent dat concreet voor jouw VIC-aanpak?
Lees artikel